زمان مطالعه16 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
چرا بعضی تاکستان‌ها با وجود آبیاری منظم و رسیدگی باغدار، خوشه‌های کم‌بار یا حبه‌های ریز تولید می‌کنند، اما تاکستانی دیگر محصولی باکیفیت‌تر دارد؟ یکی از پاسخ‌های مهم، برنامه کوددهی انگور است؛ یعنی رساندن عناصر غذایی موردنیاز تاک در زمان مناسب، نه صرفا مصرف مقدار بیشتری کود. تغذیه اصولی میتواند به رشد متعادل شاخه‌ها، تشکیل بهتر گل و میوه و بهبود کیفیت خوشه کمک کند؛ البته به شرط آنکه نوع و مقدار کود با وضعیت خاک، آب، رقم انگور و مرحله رشد تاک هماهنگ باشد.
انگور در طول سال نیاز غذایی ثابتی ندارد. نیاز تاک در آغاز رشد بهاره با زمان گلدهی، رشد حبه‌ها و دوره پس از برداشت متفاوت است. بنابراین، اگر می‌خواهید هزینه کود را هدفمند مصرف کنید و از خرید کودهای غیرضروری جلوگیری شود، بهتر است به‌جای یک نسخه ثابت، برنامه غذایی تاکستان را در طول فصل رشد تنظیم کنید. در این راهنما همراه نهالوند باشید تا مراحل مختلف تغذیه انگور، روش‌های کوددهی و نکات مهم تنظیم یک برنامه سالانه را مرور کنیم.
تاک برای رشد شاخه و برگ، تشکیل گل، تبدیل گل به میوه و رشد حبه‌ها به عناصر غذایی نیاز دارد. کمبود هر عنصر میتواند بخشی از این فرایند را مختل کند؛ برای مثال، تغذیه نامتعادل ممکن است رشد رویشی را بیش از اندازه افزایش دهد یا در تشکیل میوه و رسیدن خوشه‌ها مشکل ایجاد کند.
از طرف دیگر، کود بیشتر همیشه به معنای محصول بیشتر نیست. مصرف بیرویه، به‌خصوص کودهای ازته، میتواند تعادل رشد تاک را بر هم بزند. هدف از کوددهی، تامین نیاز واقعی گیاه و حفظ تعادل میان رشد شاخه‌ها و تولید محصول است.
برای تقویت تاکستان باید سه موضوع را هم‌زمان در نظر بگیرید: وضعیت تغذیه‌ای خاک، سلامت ریشه و شرایط رشد بوته. اگر ریشه به دلیل آبیاری نامناسب یا مشکلات خاک فعالیت کافی نداشته باشد، افزایش مصرف کود لزوما نتیجه مطلوبی ایجاد نمی‌کند.
به همین دلیل، بررسی خاک و در صورت امکان تجزیه برگ یا دمبرگ، نقطه شروع مناسبی برای تنظیم برنامه غذایی است. این بررسی نشان می‌دهد کدام عنصر کمبود دارد و آیا مصرف کود موردنظر واقعا ضرورت دارد یا خیر.
کود مناسب با توجه به مرحله رشد و کمبود احتمالی انتخاب می‌شود. به‌طور کلی، عناصر پرمصرف مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم در کنار عناصر کم‌مصرفی مانند روی و بور در تغذیه تاک اهمیت دارند؛ اما نمی‌توان یک ترکیب ثابت را برای تمام باغها توصیه کرد.
برای نمونه، در پژوهشی که در نشریه ترویجی انگور منتشر شده، به نقش بور و روی در فرایندهای مرتبط با تشکیل گل و میوه و مشکلات ریزش حبه اشاره شده است. این موضوع به معنای نیاز قطعی همه تاکستان‌ها به محلول‌پاشی این عناصر نیست؛ تشخیص کمبود و زمان مصرف باید با شرایط باغ هماهنگ باشد.
پیش از انتخاب کود، این عوامل را بررسی کنید:
نکته مهم این است که برنامه غذایی باید بر اساس اطلاعات واقعی تاکستان تنظیم شود؛ نه صرفا بر اساس جدول آماده‌ای که برای همه باغها یکسان در نظر گرفته شده است.
برای اینکه تاک در هر مرحله از رشد، مواد غذایی موردنیاز خود را دریافت کند، باید برنامه کوددهی آن را متناسب با تغییر فصل و نیاز گیاه تنظیم کنیم؛ در ادامه، تغذیه انگور را از آغاز بهار تا پایان زمستان بررسی می‌کنیم.
بهار با بیدار شدن جوانه‌ها و آغاز رشد شاخه‌ها همراه است. در این دوره، تاک برای ساخت برگ و شاخه‌های جدید به تغذیه متعادل نیاز دارد. با پیشرفت رشد، موضوع تشکیل گل و آماده‌سازی بوته برای باردهی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
پیش از گلدهی، وضعیت رشد شاخه‌ها و برگ‌ها را بررسی کنید. اگر تاک رشد ضعیفی دارد، ابتدا باید علت آن مشخص شود؛ زیرا ضعف رشد ممکن است ناشی از کمبود عناصر، مشکل ریشه، کم‌آبی یا شرایط نامناسب خاک باشد.
در این مرحله، تغذیه باید به رشد متعادل و آمادگی بوته برای گلدهی کمک کند. مصرف خودسرانه کود ازته و تحریک بیش از اندازه رشد رویشی، راهکار مناسبی برای افزایش محصول نیست.
برای انتخاب کود مناسب قبل از گلدهی، ابتدا باید نیاز واقعی تاک مشخص شود. در برخی شرایط، عناصر روی و بور در برنامه تغذیه‌ای مورد توجه قرار می‌گیرند؛ زیرا در فرایندهای مرتبط با گل و تشکیل میوه نقش دارند. بااین‌حال، مقدار و روش مصرف آن‌ها باید بر اساس آزمون و توصیه فنی تعیین شود.
یک کود مشخص را نمی‌توان برای تمام تاکستان‌ها بهترین کود گلدهی دانست. اگر کمبود یک عنصر وجود داشته باشد، اصلاح آن میتواند به بهبود وضعیت تغذیه‌ای بوته کمک کند؛ اما اگر کمبودی وجود نداشته باشد، مصرف اضافه ممکن است هزینه‌زا یا حتی زیان‌آور باشد.
در زمان گلدهی، از اجرای محلول‌پاشی یا مصرف ترکیباتی که احتمال آسیب به گل‌ها دارند، بدون توصیه کارشناسی خودداری کنید. شرایط آب‌وهوایی، دمای روز، رطوبت و وضعیت گل‌ها در موفقیت تشکیل میوه مؤثرند. در این دوره، زیاده‌روی در مصرف کود را جایگزین مدیریت صحیح باغ نکنید.
پس از گلدهی، تاک وارد مرحله تشکیل و رشد حبه‌ها می‌شود. در این دوره، تغذیه متعادل و مدیریت آبیاری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کمبود یا عدم تعادل غذایی میتواند کیفیت رشد خوشه را تحت تأثیر قرار دهد.
پس از گلدهی، ابتدا میزان تشکیل میوه و وضعیت خوشه‌ها را بررسی کنید. اگر ریزش گل یا حبه مشاهده می‌شود، نباید بلافاصله آن را به کمبود کود نسبت داد. شرایط گرده‌افشانی، وضعیت آب‌وهوایی، تغذیه و سلامت بوته همگی می‌توانند نقش داشته باشند.
در زمان تشکیل میوه، هدف حفظ رشد متعادل تاک و فراهم کردن عناصر موردنیاز برای رشد حبه‌هاست. انتخاب کود باید با توجه به وضعیت بوته و نتایج آزمون انجام شود. برنامه‌ای که برای تاکستان پربار مناسب است، ممکن است برای باغ کم‌بار یا دارای رشد رویشی زیاد مناسب نباشد.
در مرحله غوره شدن، اندازه و یکنواختی حبه‌ها را بررسی کنید. اگر رشد خوشه‌ها ضعیف است، ابتدا وضعیت رطوبت خاک، آبیاری و سلامت ریشه را ارزیابی کنید. مصرف کود بدون بررسی این عوامل ممکن است مشکل اصلی را برطرف نکند.
در دوره رشد حبه‌ها، پتاسیم یکی از عناصر مورد توجه در تغذیه انگور است؛ اما مقدار مصرف آن باید با وضعیت خاک و گیاه هماهنگ باشد. کمبود پتاسیم میتواند بر کیفیت رشد و رسیدگی محصول اثر بگذارد، درحالی‌که مصرف بیش از نیاز نیز توجیهی ندارد.
با نزدیک شدن به رسیدگی، هدف تغذیه‌ای از تحریک رشد شاخه‌ها به حفظ سلامت تاک و پشتیبانی از کیفیت محصول تغییر می‌کند. در این دوره، مصرف بیرویه نیتروژن مناسب نیست و باید از برنامه‌ای متناسب با مرحله رسیدگی استفاده کرد.
در نزدیکی برداشت، هر نوع کوددهی باید با توجه به مرحله رسیدگی، نوع محصول، روش مصرف و دستورالعمل محصول بررسی شود. نمی‌توان یک زمان توقف یکسان برای همه کودها و تمام ارقام تعیین کرد. به‌ویژه از محلول‌پاشی یا مصرف ترکیباتی که دوره کارنس یا محدودیت مصرف دارند، بدون بررسی برچسب محصول خودداری کنید.
پس از برداشت، تاک هنوز ممکن است مدتی برگ‌های فعال داشته باشد و برای ذخیره مواد غذایی موردنیاز فصل بعد فعالیت کند. به همین دلیل، تغذیه پس از برداشت در برخی تاکستان‌ها اهمیت دارد؛ البته زمان باقی‌مانده تا خزان و شرایط اقلیمی منطقه تعیین‌کننده است.
تجربه سال‌ها باغداری نشان می‌دهد که مقدار کود مصرفی پس از برداشت باید بر اساس نتایج آزمون خاک و برگ تعیین شود و مصرف نیتروژن در پاییز با احتیاط و متناسب با نیاز تاک انجام گیرد؛ زیرا مصرف بیرویه آن میتواند باعث هدررفت کود شود.
در تجربه باغداری، اگر آزمون خاک یا برگ کمبود پتاسیم یا عناصر دیگری را نشان دهد، می‌توان برای جبران آن‌ها در برنامه تغذیه پس از برداشت اقدام کرد. البته مصرف کودهای پاییزه باید متناسب با نیاز تاک باشد و از مصرف بیرویه نیتروژن در این فصل پرهیز شود.
در دوره خواب زمستانی، رشد فعال شاخه و برگ متوقف می‌شود؛ بنابراین این زمان بیشتر برای بررسی وضعیت باغ، مدیریت خاک و آماده‌سازی فصل بعد مناسب است. هر نوع مصرف کود در زمستان باید با توجه به نوع کود، شرایط خاک، بارندگی و وضعیت ریشه انجام شود.
در این دوره، می‌توانید نتایج آزمون خاک و برگ فصل قبل را بررسی کنید، وضعیت آبیاری و زهکشی را بسنجید و برنامه تغذیه بهاره را آماده کنید. مصرف کود صرفا به دلیل قرار گرفتن در فصل زمستان ضروری نیست.
تشکیل خوشه مناسب به سلامت جوانه‌های بارده، تغذیه متعادل و شرایط مناسب گلدهی وابسته است. در صورت تشخیص کمبود، اصلاح عناصر موردنیاز مانند روی و بور میتواند در برنامه تغذیه‌ای مطرح شود؛ اما مصرف این عناصر بدون تشخیص، راهکار مطمئنی نیست.
تعداد خوشه‌ها فقط به کوددهی همان سال وابسته نیست و شرایط شکل‌گیری جوانه‌های بارده در فصل قبل نیز اهمیت دارد. بنابراین، برای افزایش تعداد خوشه باید تغذیه پس از برداشت، سلامت تاک، هرس و مدیریت رشد را در کنار هم بررسی کرد.
برای افزایش باردهی، ابتدا باید عامل محدودکننده عملکرد مشخص شود. اگر مشکل از کمبود غذایی باشد، اصلاح آن میتواند مفید باشد؛ اما اگر علت اصلی هرس نامناسب، آبیاری ضعیف، بیماری یا شرایط نامساعد گلدهی باشد، کود به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند.
درشت شدن حبه‌ها به تغذیه، آب کافی، تعداد حبه در خوشه و ویژگی‌های رقم بستگی دارد. پتاسیم در تغذیه دوره رشد و رسیدگی اهمیت دارد، ولی مصرف آن باید بر اساس نیاز واقعی باغ تنظیم شود.
رنگ‌گیری و کیفیت نهایی انگور تحت تاثیر رقم، نور، دما، بار محصول و تعادل غذایی قرار دارد. بنابراین، نباید انتظار داشت یک کود به‌تنهایی رنگ خوشه را تغییر دهد. مدیریت متعادل تغذیه و جلوگیری از رشد رویشی بیش از اندازه اهمیت بیشتری دارد.
مقدار کود برای هر تاک به سن بوته، بافت و حاصلخیزی خاک، میزان محصول، روش آبیاری و نتیجه آزمون بستگی دارد. به همین دلیل، ارائه یک عدد ثابت برای همه باغها میتواند گمراه‌کننده باشد.
تاک جوان، تاک بالغ و بوته‌ای که رشد ضعیف یا باردهی سنگین دارد، نیاز یکسانی ندارند. در تنظیم برنامه باید علاوه بر سن، قدرت رشد شاخه‌ها، وضعیت برگ‌ها و میزان محصول نیز بررسی شود.
کود دامی باید کاملا پوسیده و از نظر کیفیت و سلامت قابل اطمینان باشد. مقدار مصرف آن به نوع کود، میزان مواد آلی خاک و شرایط باغ بستگی دارد؛ بنابراین تعیین مقدار ثابت بدون شناخت این موارد توصیه نمیشود. کود تازه نیز میتواند مشکلاتی مانند آسیب به ریشه و برهم خوردن تعادل غذایی ایجاد کند.
تعداد دفعات کوددهی به نیاز تاکستان و نوع کود بستگی دارد. ممکن است برنامه یک باغ شامل چند نوبت مصرف خاکی یا کودآبیاری و یک یا چند نوبت محلول‌پاشی هدفمند باشد؛ اما تعداد بیشتر نوبت‌ها لزوما به معنای تغذیه بهتر نیست.
فاصله مصرف باید با نوع کود، روش کاربرد و مرحله رشد هماهنگ باشد. در کودآبیاری، برنامه مصرف میتواند با دفعات آبیاری تنظیم شود؛ اما در مصرف خاکی یا محلول‌پاشی، دستورالعمل محصول و شرایط تاکستان تعیین‌کننده است.
انتخاب روش مناسب کوددهی به شرایط باغ، نوع خاک و سیستم آبیاری بستگی دارد؛ در ادامه، رایج‌ترین روش‌های تغذیه تاک و نحوه صحیح اجرای هرکدام را بررسی می‌کنیم.
در باغ‌های سنتی ممکن است مصرف کود به شکل پخش سطحی یا چالکود انجام شود؛ درحالی‌که در تاکستان‌های مجهز به آبیاری قطره‌ای، کودآبیاری نیز امکان‌پذیر است. انتخاب روش باید بر اساس امکانات باغ، نوع کود و محل فعالیت ریشه انجام شود.
در مصرف خاکی، کود باید در محدوده‌ای قرار بگیرد که ریشه‌های فعال بتوانند به آن دسترسی داشته باشند. پخش بی‌هدف کود در تمام سطح باغ، به‌خصوص در مسیرهای فاقد ریشه فعال، میتواند موجب اتلاف هزینه شود.
چالکود روشی برای قرار دادن کود در محدوده مشخصی از خاک و نزدیک ناحیه فعالیت ریشه است. این روش میتواند برای برخی کودهای آلی یا اصلاح‌کننده‌های خاک مناسب باشد؛ اما عمق و محل چاله باید با ساختار ریشه و شرایط خاک هماهنگ شود.
چاله نباید به ریشه‌های اصلی آسیب بزند و کود نیز نباید به شکل متمرکز و در تماس مستقیم با ریشه قرار گیرد. نوع کود، میزان مصرف و محل اجرای چالکود باید پیش از اجرا مشخص شود.
در کودآبیاری، کودهای محلول و سازگار با سیستم آبیاری از طریق آب به ناحیه ریشه می‌رسند. کیفیت آب، گرفتگی قطره‌چکان‌ها، غلظت محلول و سازگاری کودها باید بررسی شود.
در آبیاری قطره‌ای، بهتر است کود به‌صورت کنترل‌شده و متناسب با برنامه آبیاری وارد سیستم شود. استفاده از کود نامناسب یا اختلاط ناسازگار ممکن است باعث رسوب و گرفتگی تجهیزات شود.
محلول‌پاشی میتواند برای تامین برخی عناصر در شرایط مشخص کاربرد داشته باشد؛ از جمله در برنامه‌های هدفمند مرتبط با فروت‌ست. پژوهش منتشرشده در نشریه ترویجی انگور، به بررسی محلول‌پاشی پاییزه و زمستانه در ارتباط با تشکیل گل و کاهش مشکلات ریزش حبه پرداخته است.
بااین‌حال، غلظت محلول، زمان اجرا و شرایط آب‌وهوایی باید رعایت شود. محلول‌پاشی در گرمای شدید یا روی بوته‌های تحت تنش میتواند خطر آسیب را افزایش دهد.
پیش از مصرف، برچسب کود را بررسی کنید و از اختلاط چند محصول بدون اطمینان از سازگاری آن‌ها بپرهیزید. در هر روش، مقدار مصرف، کیفیت آب و وضعیت تاکستان باید مشخص باشد.
برای دسترسی سریع‌تر به زمان مناسب تغذیه تاک در هر مرحله از رشد، در جدول زیر برنامه کلی کوددهی انگور از بهار تا زمستان را به‌صورت یکجا مرور می‌کنیم.
برای مشاهده انواع نهال انگور و بررسی مشخصات آن‌ها، به صفحه خرید نهال انگور نهالستان نهالوند مراجعه کنید.
جدول زیر یک نقشه راه برای بررسی نیازهای تغذیه‌ای تاکستان است، نه نسخه مصرف ثابت. انتخاب کود نهایی باید با آزمون خاک و برگ و شرایط باغ تطبیق داده شود.
| فصل و مرحله | هدف تغذیه‌ای | نکته مدیریتی |
|---|---|---|
|
زمستان و خواب تاک |
آماده‌سازی خاک و بررسی نیازهای فصل بعد |
مصرف کود فقط در صورت نیاز و با توجه به شرایط خاک |
|
آغاز بهار و تورم جوانه |
پشتیبانی از شروع رشد |
بررسی وضعیت تاک و نیاز به عناصر غذایی |
|
پیش از گلدهی |
آماده‌سازی بوته برای گلدهی |
توجه به تعادل تغذیه و عناصر کم‌مصرف در صورت کمبود |
|
گلدهی |
حفظ شرایط مناسب تشکیل میوه |
پرهیز از مصرف خودسرانه و محلول‌پاشی نامناسب |
|
پس از گلدهی و تشکیل حبه |
پشتیبانی از رشد اولیه میوه |
بررسی ریزش گل و حبه و علت‌یابی آن |
|
رشد و درشت شدن حبه |
تأمین نیاز غذایی متناسب با رشد محصول |
توجه به پتاسیم در صورت نیاز و مدیریت آبیاری |
|
تغییر رنگ و رسیدگی |
حفظ تعادل تغذیه و کیفیت محصول |
محدود کردن مصرف غیرضروری نیتروژن |
|
پس از برداشت |
بررسی و جبران کمبودهای مشخص |
پرهیز از مصرف بیرویه نیتروژن در پاییز |
مقدار دقیق کود برای هر مرحله را نمی‌توان بدون دانستن نتیجه آزمون خاک و برگ، سن تاک، رقم، تراکم کشت و نوع آبیاری تعیین کرد. به همین دلیل، به‌جای درج دوزهای عمومی و احتمالا نامتناسب، توصیه می‌شود مقدار هر کود از روی نتایج آزمایش و دستورالعمل تولیدکننده محاسبه شود.
در باغ آبی، امکان رساندن کود از طریق سیستم آبیاری وجود دارد؛ اما در باغ دیم، رطوبت خاک و زمان بارندگی نقش بیشتری در کارایی کود دارند. بنابراین، زمان و روش مصرف باید متناسب با دسترسی گیاه به آب تنظیم شود. نسخه یکسان برای این دو نوع باغ قابل اتکا نیست.
ترکیب کودها باید با هدف تغذیه‌ای همان مرحله هماهنگ باشد. در آغاز رشد، تعادل عناصر پرمصرف اهمیت دارد؛ پیش از گلدهی، وضعیت عناصر کم‌مصرف باید بررسی شود؛ و در دوره رشد و رسیدگی حبه‌ها، نیاز به پتاسیم و سایر عناصر بر اساس آزمون ارزیابی می‌شود. از ترکیب چند کود صرفا به دلیل تبلیغ اثرگذاری بیشتر خودداری کنید.
پیش از ترکیب کودها، سازگاری شیمیایی آن‌ها را بررسی کنید. برخی ترکیبات در صورت اختلاط ممکن است رسوب ایجاد کنند یا قابلیت جذب عناصر را کاهش دهند. همچنین، مصرف بیش از نیاز میتواند باعث تجمع نمک‌ها، برهم خوردن تعادل عناصر و افزایش هزینه تولید شود.
در یک برنامه موفق، مهم‌تر از تعداد کودها، زمان درست، مقدار متناسب و روش مصرف مناسب است. از آغاز رشد بهاره تا گلدهی، تشکیل حبه، رسیدگی و دوره پس از برداشت، نیاز تاک تغییر می‌کند؛ بنابراین برنامه غذایی باید همراه با شرایط واقعی باغ بازبینی شود. آزمون خاک و برگ، بررسی وضعیت شاخه و خوشه و توجه به نوع آبیاری، کمک می‌کند هزینه کوددهی هدفمندتر و نتیجه آن قابل ارزیابی باشد.
اگر برای احداث تاکستان یا جایگزینی بوته‌های قدیمی به دنبال انتخاب رقم مناسب هستید، نهالستان نهالوند به‌عنوان مرکز فروش انواع انگور ایرانی و خارجی میتواند در مسیر انتخاب نهال به شما کمک کند. انتخاب رقم متناسب با اقلیم منطقه، نخستین گام برای داشتن تاکستانی سالم و اقتصادی است.
تعداد دفعات به سن تاک، وضعیت خاک، میزان باردهی و نوع کود بستگی دارد. بهتر است برنامه مصرف بر اساس آزمون خاک و برگ تنظیم شود، نه تعداد دفعات ثابت برای همه باغها.
زمان مناسب به هدف تغذیه بستگی دارد. آغاز رشد بهاره، پیش از گلدهی، دوره رشد حبه و پس از برداشت هرکدام می‌توانند زمان‌های مهمی برای بررسی نیاز غذایی باشند؛ اما مصرف کود در هر مرحله باید با وضعیت واقعی تاکستان هماهنگ شود.
نه در همه باغها. اگر تاکستان دچار کمبود عناصر غذایی باشد، تغذیه پس از برداشت و پیش از خزان میتواند در برنامه قرار بگیرد. نوع و مقدار کود باید بر اساس آزمون خاک و برگ تعیین شود و مصرف بیرویه نیتروژن در پاییز توصیه نمیشود.
فهرست
لینک های مفید
محصولات پروفروش
نـشانـی :
مـیانـدوآب جاده مهاباد 200 متر بالاتر از سیمین بال
استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به نهالوند می‌باشد.
فهرست
لینک های مفید
نـشانـی : مـیانـدوآب جاده مهاباد 200 متر بالاتر از سیمین بال
کلیه حقوق این سایت متعلق به نهالوند می‌باشد.
