زمان مطالعه12 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
تا به حال برایتان پیش آمده که درخت انگور رشد خوبی داشته باشد، شاخه‌های زیادی تولید کند، اما هنگام برداشت با خوشه‌های کم‌بار یا حبه‌های کوچک و کم‌شیرین روبه‌رو شوید؟ این اتفاق همیشه به معنی کمبود کود نیست؛ گاهی درخت مواد غذایی دریافت می‌کند، اما نسبت عناصر یا زمان مصرف آن‌ها مناسب نیست.
بهترین کود برای درخت انگور کودی نیست که صرفا شاخ‌وبرگ را زیاد کند؛ بلکه باید نیاز غذایی درخت را در هر مرحله از رشد تامین کند. نیتروژن در رشد رویشی، فسفر در فعالیت ریشه و پتاسیم در انتقال قند و کیفیت میوه نقش دارند. عناصر ریزمغذی مانند آهن، روی و بور نیز برای عملکرد طبیعی درخت ضروری هستند.
در این مقاله از نهالستان نهالوند، انواع کودهای مناسب انگور، مقادیر مرجع، روش محلول‌پاشی و زمان کوددهی را بررسی می‌کنیم تا بتوانید با شناخت بهتر نیازهای باغ خود، برنامه تغذیه‌ای مناسب‌تری انتخاب کنید.
تغذیه درخت انگور زمانی نتیجه مطلوب‌تری دارد که عناصر اصلی و ریزمغذی‌ها به نسبت مناسب در اختیار ریشه قرار بگیرند. کمبود هر عنصر می‌تواند نشانه‌های متفاوتی روی برگ، شاخه و خوشه ایجاد کند.
نیتروژن برای رشد برگ‌ها، شاخه‌ها و فعالیت رویشی درخت ضروری است. وجود مقدار کافی آن می‌تواند به بهبود گلدهی و تشکیل میوه کمک کند.
کمبود نیتروژن معمولا با این نشانه‌ها همراه است:
البته مصرف بیش از اندازه کودهای نیتروژنی نیز می‌تواند رشد شاخ‌وبرگ را بیش از حد افزایش دهد و تعادل رشد رویشی و زایشی را بر هم بزند.
فسفر در رشد ریشه و تأمین انرژی مورد نیاز فعالیت‌های گیاه نقش دارد. کمبود آن ممکن است باعث کوچک شدن برگ‌ها، کاهش رشد ریشه و شاخه و تغییر رنگ برگ‌ها یا دمبرگ به بنفش شود.
پتاسیم یکی از عناصر مهم در تغذیه انگور است که در جابه‌جایی قندها، فعالیت آنزیم‌ها و تنظیم آب گیاه نقش دارد.
نشانه‌های کمبود پتاسیم عبارت‌اند از:
این عناصر با وجود نیاز کمتر گیاه به آن‌ها، در سلامت برگ‌ها، رشد جوانهها و تشکیل محصول نقش مهمی دارند.
| عنصر | نشانه‌های احتمالی کمبود |
|---|---|
|
آهن |
زرد شدن سطح برگ‌های جوان در حالی که رگبرگ‌ها سبز باقی می‌مانند |
|
روی |
کوچک شدن برگ‌ها، کوتاهی میان‌گره‌ها و تشکیل خوشه‌های کم‌تعداد یا نامنظم |
|
بور |
تغییر شکل پیچک‌ها و نوک شاخه‌ها، اختلال در تشکیل میوه و ریزماندن حبه‌ها |
|
منیزیم |
تغییر رنگ بین رگبرگ‌ها، به‌ویژه در برگ‌های مسن‌تر |
|
کلسیم |
سوختگی حاشیه برگ، کاهش استحکام بافت میوه و افزایش احتمال ترک‌خوردگی حبه‌ها |
این علائم برای شناسایی اولیه مفیدند، اما تشخیص قطعی کمبود باید با بررسی خاک و برگ انجام شود؛ زیرا شوری، آبیاری نامناسب و بیماری‌ها نیز می‌توانند علائمی مشابه ایجاد کنند.
انتخاب کود مناسب درخت انگور به هدف تغذیه بستگی دارد. بعضی کودها عناصر اصلی را تامین می‌کنند و بعضی برای جبران کمبودهای مشخص به کار می‌روند.
| نوع کود | کاربرد اصلی |
|---|---|
|
کود NPK |
تامین نیتروژن، فسفر و پتاسیم |
|
کود سه بیست |
تامین متعادل سه عنصر اصلی در صورت نیاز |
|
کود پتاس |
کمک به انتقال قند و بهبود کیفیت میوه |
|
کود اوره |
تامین نیتروژن |
|
کود فسفر |
کمک به رشد ریشه |
|
کود آهن |
جبران کمبود آهن |
|
کود حیوانی پوسیده |
افزایش مواد آلی خاک |
|
اسید هیومیک |
بهبود برخی ویژگی‌های خاک و شرایط جذب عناصر |
کودهای NPK دارای ترکیبات متفاوتی از نیتروژن، فسفر و پتاسیم هستند. کود سه بیست با فرمول ۲۰-۲۰-۲۰ نیز یکی از انواع این محصولات است.
این کود می‌تواند در شرایطی که درخت به تامین متعادل عناصر اصلی نیاز دارد، مورد استفاده قرار بگیرد؛ اما برای تمام مراحل رشد و همه تاکستان‌ها بهترین انتخاب نیست.
سولفات پتاسیم یکی از منابع تأمین پتاسیم است. این کود در برنامه تغذیه انگور، به‌خصوص در مراحل رشد و رسیدگی میوه، کاربرد دارد.
در پژوهشی که در تاکستان‌های استان قزوین انجام شده، مصرف پتاسیم همراه با عناصر ریزمغذی به بهبود عملکرد و برخی شاخص‌های کیفیت انگور کمک کرده است. بنابراین اهمیت پتاسیم در برنامه تغذیه قابل توجه است، اما مقدار مصرف آن باید با شرایط خاک هماهنگ باشد.
اوره منبع نیتروژن است و بیشتر برای تأمین نیاز رشد رویشی استفاده میشود. در مقابل، کودهای فسفری برای تامین فسفر مورد نیاز ریشه و فعالیت‌های انرژی‌زای گیاه کاربرد دارند.
مصرف هر دو باید با نیاز واقعی تاکستان هماهنگ باشد؛ به‌ویژه مصرف بیش از اندازه نیتروژن ممکن است باعث رشد نامتعادل شاخه‌ها شود.
در خاک‌های آهکی و قلیایی، جذب آهن ممکن است با محدودیت روبه‌رو شود. در چنین شرایطی، کمبود آهن می‌تواند به زرد شدن برگ‌های جوان و کاهش فعالیت فتوسنتزی منجر شود.
در مواردی که کمبود آهن شدید است، انتخاب کود کلاته مناسب، به‌ویژه انواع پایدار در خاک‌های آهکی، اهمیت پیدا می‌کند.
کود دامی کاملا پوسیده به افزایش مواد آلی خاک کمک می‌کند و می‌تواند شرایط فیزیکی و زیستی خاک را بهبود دهد. اسید هیومیک نیز در برخی برنامه‌های تغذیه برای بهبود وضعیت خاک و کارایی جذب عناصر استفاده میشود.
هیچ‌کدام از این مواد جایگزین کامل کودهای تامین‌کننده عناصر ضروری نیستند.
افزایش باردهی تنها با اضافه کردن کود اتفاق نمی‌افتد. تغذیه متعادل، هرس مناسب، آبیاری منظم و سلامت ریشه در کنار یکدیگر به تولید خوشه‌های باکیفیت کمک می‌کنند.
تامین مناسب نیتروژن، فسفر، پتاسیم و ریزمغذی‌ها می‌تواند وضعیت تغذیه‌ای درخت را بهبود دهد. بااین‌حال، نباید افزایش مصرف نیتروژن را با افزایش قطعی محصول یکسان دانست.
روی و بور از عناصر مرتبط با رشد طبیعی جوانهها، گلدهی و تشکیل میوه هستند. در صورت اثبات کمبود، تأمین این عناصر می‌تواند به بهبود وضعیت باردهی کمک کند.
ریزش گل ممکن است به عوامل دیگری مانند تنش دمایی، آبیاری نامناسب و مشکلات گرده‌افشانی نیز مربوط باشد.
برای رشد مناسب حبه‌ها، تأمین متعادل پتاسیم، کلسیم و سایر عناصر ضروری همراه با آبیاری مناسب اهمیت دارد. کیفیت تشکیل خوشه و تعداد حبه‌ها نیز بر اندازه نهایی میوه تأثیر می‌گذارند.
پتاسیم در انتقال قندها به میوه نقش مهمی دارد. بااین‌حال، شیرینی نهایی به رقم انگور، رسیدگی کامل، شرایط نوری، آبیاری و وضعیت عمومی درخت نیز وابسته است.
بنابراین هیچ کود خاصی نمی‌تواند بدون توجه به این عوامل، شیرینی محصول را تضمین کند.
زمان کود دادن به درخت انگور باید با مرحله رشد هماهنگ باشد. برنامه تغذیه می‌تواند از اواخر زمستان آغاز شود و تا پس از برداشت ادامه پیدا کند.
| زمان | هدف اصلی کوددهی |
|---|---|
|
اواخر زمستان |
چالکود و آماده‌سازی خاک |
|
تورم جوانهها |
تامین عناصر مورد نیاز شروع رشد |
|
قبل از گلدهی |
پشتیبانی از رشد و گلدهی |
|
تشکیل خوشه و میوه |
تامین عناصر مورد نیاز رشد اولیه میوه |
|
درشت شدن حبه‌ها |
مدیریت تغذیه و حفظ تعادل عناصر |
|
آغاز رسیدگی |
توجه به پتاسیم و کیفیت محصول |
|
پس از برداشت |
بررسی وضعیت غذایی و آماده‌سازی برنامه سال بعد |
با شروع فعالیت جوانهها، نیاز درخت به عناصر غذایی افزایش پیدا می‌کند. در این دوره باید وضعیت شاخه‌ها و برگ‌ها بررسی شود و کودهای مورد نیاز بر اساس برنامه تغذیه مصرف شوند.
پیش از گلدهی، تامین متعادل عناصر غذایی به‌ویژه نیتروژن و ریزمغذی‌های مورد نیاز اهمیت دارد. پس از گلدهی نیز باید شرایط تغذیه‌ای برای تشکیل و رشد اولیه میوه فراهم شود.
در این فصل، رشد حبه‌ها و سپس رسیدگی محصول اهمیت پیدا می‌کند. استفاده از پتاسیم در صورت نیاز و مدیریت صحیح آبیاری می‌تواند به بهبود کیفیت میوه کمک کند.
پس از برداشت، تغذیه درخت نباید بدون برنامه رها شود. بررسی وضعیت خاک و برگ، اصلاح کمبودهای شناسایی‌شده و آماده‌سازی چالکود از اقدامات قابل توجه در این دوره هستند.
در باغ‌های انگور دیم، کتاب تخصصی مؤسسه تحقیقات آب و خاک مصرف حدود ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم کود دامی کاملاً پوسیده برای هر بوته را هر دو سال یک‌بار به‌عنوان یک توصیه مرجع مطرح کرده است. این مقدار مختص شرایط دیم است و نباید به باغ‌های آبی تعمیم داده شود.
برای اینکه انتخاب کود فقط در حد معرفی نام محصولات باقی نماند، در این بخش چند مقدار عددی از دستورالعمل‌های فنی انگور را بررسی می‌کنیم.
این برنامه برای عملکرد هدف حدود ۳۰ تن انگور در هکتار و با شرایط مشخص خاک، از جمله فسفر حدود ۱۰ تا ۱۵ و پتاسیم حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلی‌گرم در کیلوگرم تدوین شده است.
| مرحله رشد | نوع کود و مقدار مرجع | روش |
|---|---|---|
|
قبل از تورم جوانه |
سولفات روی ۳ در هزار، اسید بوریک ۲ در هزار و اوره ۵ در هزار |
محلول‌پاشی |
|
پس از بازشدن کامل برگ‌ها |
سولفات آمونیوم ۷۵ کیلوگرم و اسید بوریک ۵ کیلوگرم در هکتار |
کودآبیاری |
|
قبل از گلدهی |
سولفات آمونیوم ۳۰، کود کامل ۲۵ و اوره ۳۰ کیلوگرم در هکتار |
کودآبیاری |
|
تشکیل خوشه |
اوره ۵۰ و کود کامل ۲۰ کیلوگرم در هکتار |
کودآبیاری |
|
مرحله رشد میوه |
ریزمغذی کامل ۳ در هزار |
محلول‌پاشی |
|
رسیدن میوه |
کود کامل با پتاسیم بالا ۲۰ و سولفات پتاسیم ۱۰ کیلوگرم در هکتار |
کودآبیاری |
در همین برنامه، محلول‌پاشی نیترات پتاسیم همراه سیلیکات پتاسیم قبل از گلدهی، محلول‌پاشی نیترات کلسیم هنگام تشکیل حبه‌های کوچک و مصرف ترکیب سولفات پتاسیم و سولفات منیزیم پیش از رسیدگی نیز مطرح شده است.
این جدول یک نمونه فنی برای شرایط ذکرشده است، نه دستور مصرف عمومی برای هر باغ. همچنین مقدار هر مرحله باید مطابق توصیه منبع، بر تعداد نوبت‌های آبیاری همان دوره تقسیم شود.
در برنامه چالکود، برای هر بوته مقادیر مرجعی از عناصر غذایی ارائه کرده است؛ از جمله ۲۵۰ تا ۴۵۰ گرم نیترات یا سولفات آمونیوم بر اساس سن بوته، ۱۰۰ گرم سوپرفسفات تریپل و ۵۰۰ گرم سولفات پتاسیم. همچنین مقادیر مشخصی از سولفات منیزیم و ریزمغذی‌ها در این برنامه آمده است.
در همین دستورالعمل، تعداد دو تا چهار چاله با توجه به سن و حجم شاخ‌وبرگ، قطر حدود ۳۰ تا ۵۰ و عمق ۳۰ تا ۴۰ سانتی‌متر پیشنهاد شده است. این مقادیر متعلق به یک دستورالعمل فنی مشخص هستند و به‌خصوص مقادیر بور، روی، مس و سایر ریزمغذی‌ها نباید بدون بررسی وضعیت باغ به‌صورت نسخه ثابت اجرا شوند.
سه روش اصلی برای رساندن عناصر غذایی به درخت وجود دارد:
در این روش کودهای محلول در آب از طریق سیستم آبیاری به ناحیه ریشه می‌رسند. مقدار کود باید متناسب با تعداد نوبت‌های آبیاری تقسیم شود تا از تجمع نمک و شوری محیط ریشه جلوگیری شود.
در این روش، کودهای مناسب در چاله‌هایی در محدوده سایه‌انداز درخت قرار می‌گیرند. زمان مناسب اجرای آن معمولاً اواخر خواب درخت و پیش از آغاز رشد فصل جدید است.
محلول‌پاشی یا تغذیه برگی، روشی برای رساندن بعضی عناصر غذایی از طریق برگ‌هاست. این روش به‌ویژه برای تأمین یا اصلاح کمبود برخی ریزمغذی‌ها مانند روی، آهن و بور کاربرد دارد.
طبق دستورالعمل مؤسسه تحقیقات آب و خاک، نمونه‌هایی از غلظت محلول‌پاشی عبارت‌اند از:
برای جلوگیری از آسیب به برگ‌ها، محلول‌پاشی بهتر است صبح زود یا عصر، در دمای کمتر از ۲۹ درجه سانتی‌گراد، رطوبت نسبی مناسب و باد ملایم انجام شود. محدوده pH محلول نیز در منبع ۶ تا ۸ ذکر شده است. سازگاری ترکیبات با یکدیگر و دستور مصرف محصول را حتماً بررسی کنید.
مصرف بی‌برنامه و بیش از اندازه کود، یکی از عواملی است که می‌تواند تعادل تغذیه‌ای تاکستان را مختل کند. برای داشتن محصول بهتر، از این اشتباهات دوری کنید:
اگر قصد احداث باغ انگور دارید یا می‌خواهید رقم مناسبی برای منطقه خود انتخاب کنید، انتخاب نهال سالم و سازگار با اقلیم اهمیت زیادی دارد. نهالستان نهالوند مجموعه‌ای از نهال‌های انگور ایرانی و خارجی را عرضه می‌کند تا بتوانید با بررسی مشخصات ارقام مختلف، انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشید.
برای مشاهده انواع نهال انگور و بررسی مشخصات آن‌ها، به صفحه خرید نهال انگور نهالستان نهالوند مراجعه کنید.
فراموش نکنید که محصول باکیفیت حاصل یک کود خاص نیست؛ انتخاب رقم مناسب، تغذیه متعادل، آبیاری اصولی و مراقبت درست از درخت در کنار یکدیگر، آینده یک تاکستان پربار را می‌سازند.
کود مناسب به وضعیت خاک و نیاز درخت بستگی دارد. ترکیب متعادل نیتروژن، فسفر، پتاسیم و ریزمغذی‌ها در کنار هرس و آبیاری اصولی می‌تواند به بهبود باردهی کمک کند.
پتاسیم از عناصر مهم در انتقال قند به میوه است؛ اما شیرینی نهایی به رقم، نور، آبیاری و رسیدگی انگور نیز بستگی دارد.
کوددهی در مراحل مختلف از اواخر زمستان، تورم جوانهها، قبل و بعد از گلدهی تا رشد و رسیدگی میوه انجام میشود. برنامه دقیق باید متناسب با نیاز باغ تنظیم شود.
فهرست
لینک های مفید
محصولات پروفروش
نـشانـی :
مـیانـدوآب جاده مهاباد 200 متر بالاتر از سیمین بال
استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به نهالوند می‌باشد.
فهرست
لینک های مفید
نـشانـی : مـیانـدوآب جاده مهاباد 200 متر بالاتر از سیمین بال
کلیه حقوق این سایت متعلق به نهالوند می‌باشد.
